title: Hushpuppi, Invictus Obi na ndị Naijirịa ọzọ aka ji maka nrụrụaka ịntanetị
summary: Dịka ndị uweojii obodo Dubai wepụtara onyonyo gosiri etu ha si jide Ramon Abbas eji Hushpuppi mara, otu ihe ndị Naịjirịa ji agbarụ ihu bụ etu ụfọdụ ndị si eji mpụ na aghụghọ emetọsị aha mba ahụ.
text: Okwu mpụ na aghụghọ abụghị sọsọ nsogbu dịrị Naịjirịa, mana n'ụwa ugbua, ị kwute okwu mpụ nke Bekee kpọrọ "advance fee fraud", aha Naịjirịa ga-esepụta isi. Kedụ mpụ a na-ebo ndị Naịjirịa? Na Naịjirịa, iwu machiri ịsị mmadụ weta ego ka e nye ya ego ọkankụ. Akara iwu ji mpụ a bụ 419. Ọ bụ etu a ka mpụ akpọrọ 419 siri nwete aha a na-etu ya. Dịka ịntanetị batara Naịjirịa, ụfọdụ ndị malitere iji ọba mgbasaozi a kpọrọ Yahoo na-achọ ndị ha ga-anara nke ha ji. Ọ bụ etu a ka mpụ e ji "yahoo yahoo" mara siri nweta aha ya. Ọ bụghị sọsọ yahoo yahoo na 419 ka ụwa na-atụ Naịjirịa aka maka ya. Ụfọdụ ihe mpụ ọzọ gbasara iji ịhụnanya ghọọ aghụghọ nakwa iwere aha na ọbaego ndị ọzọ na-ego ihe n'aka nke Bekee kpọrọ "credit card fraud". Mana, dịka aha Naịjirịa na-ewu banyere mpụ na nrụrụaka, ụfọdụ ndị na-asị na ihe na-eme bụ inye nkịta ajọ aha a ga-eji kpọgbuo ya makana ọ bụghị ndị mba ahụ kachasị eme mpụ n'elu intanetị. Lee ụfọdụ ndị Naịjirịa e boro maọbụ maa ikpe ụdịrị mpụ a na mbaụwa: 1: Hushpuppi Ngalaba na-ahụ maka mpụ na nrụrụaka na Naịjirịa Bekee kpọrọ Economic and Financial Crimes Commission (EFCC), dere na Hushpuppi - onye ha sị na ezigbote aha ya bụ Ramoni Igbalode- nwere azịza n'aka ha dịka uweojii Dubai nwuchiri ya. Ndị uweojii na Dubai kpọrọ Hushpuppi Ramon Olorunwa Abbas, ma kwuo na nwaamadị a kpara nnukwu ike na mbaụwa site na igwu ihe karịrị mmadụ nde chandum. Ha sị na nwaamadị a na-arụ webụsaịtị adịgboroja nke ụlọọrụ ndị a ma ama nakwa ụlọakụ, were anapụ ndị mmadụ ihe banyere credit card. Ha sị na ha hụrụ akaebe gosiri na Igbalode na ndị otu ya zuru ego ruru nde dọla 435. Ha nwetekwara ego karịrị nde dọla iri na be maazị Igbalode. 2: Obinwanne Okeke Obinwanne Okeke dị afọ 32 kwenyere n'ụlọikpe na ikpe mara ya n'ebubo na o mere mpụ dịka o zuru nde dọla 11 na mba Amerịka. Okeke a ma dịka Invictus Obi bụbu ntoroọbịa ndị mmadụ na-eto ọfuma na Naịjirịa tupu ama agbaa na o so na ndị nrụrụaka. 3: Mompha Okwu nwamadị a nwurula ọkụ n'ụbọchị 22 nke ọnwa Ọktoba 2019 oge ngalaba EFCC dere n'akara Twitter ha na ha anwụchiela Ismaila Mustapha eji Mompha mara, maka ebubo nrụrụaka. EFCC sị na ike Mompha kpara banyere nrụrụaka n'elu ịntaneti nyere ya ohere izute ijeri naịra 33. Ha boro ya ebubo ruru 14 mana ụlọikpe mechara nye ha ohere ịla be ya n'ụbọchị 30 nke ọnwa Nọvemba 2019. Mana, ikpe ya ka na-aga n'ihu. 4: Nwụchi ihe ruru ụmụ afọ Naịjirịa 80 maka nrụrụaka n'Amerịka n'afọ 2019 Ọ bụ ka chi foro n'ụbọchị 23 nke ọnwa Sepụtemba 2019 ka akụkọ pụtara na ngalaba Federal Bureau of Investigations (FBI) nwụchiri ụmụ afọ Naịjirịa ruru 80 maka nrụrụaka ha jiri zuo ihe ruru nde dọla iri. Ndị FBI sị na ndị a ji aghụghọ dị icheiche chọrọ izute nde dọla 40 na mba ruru iri. 5: Babatunde Martins Na Decemba 2019 gọọmentị Amerịka si mba Gana kpọrọ nwaafọ Naịjirịa bụ Babatunde Martins gawa Amerịka ịga zara ọnụ ya maka nrụrụaka dị iche iche. Ọ bụ Michael Duvanant bụ onye gbara ama okwu a n'ụbọchị iri nke ọnwa Decemba 2019. Ọ sị na ọ bụ n'afọ 2017 ka e boro Martins na ndị ọzọ ebubo ihe a. Mmadụ ise ọzọ so kpaa ike a kwenyere na aka ha dị ya oge ha zutere ọkaikpe. Abụọ n'ime ha bụ Olufalojimi Abegunde dị afọ 33 na Javier Ramos-Alonso dị afọ 30, nọ na mkpọrọ maka ihe a ka e kpechara ha ikpe. 6. Onyekachi Emmanuel Opara Opara bụ otu onye ụlọọrụ FBI si na mba Saụt Afrịka bụ ebe a nwụchiri ya n'afọ 2016, kpọga ya mba Amerịka ebe a na-ekpe ya ikpe. A nwụchiri Opara maka ibanye n'ụzọ mgbasaozi 'email' ndị mmadụ ma siri ebe ahụ ghọgbuo ndị ha na ha na-akpa maka achụmntaego bụ nke a kpọrọ "Business Email Compromise" na Bekee. Opara dị afọ 29 n'afọ 2018, nwereike ịnọ ihe ruru afọ 20 na nga. Akụkọ ndị ga-amasị gị: