title: South East: Ndị gọvanọ ji ndị ọrụ bekee ụgwọ na mpaghara ọwụwanyanwụ
summary: Gọọmentị iji ndị ọrụ bekee ụgwọọnwa na Naịjirịa abụrụla akụkọ a na-anụ mgbe ọbụla ọkachasị n'ogogo steeti.
text: Nke mere na ọtụtụ ndị ndọrọndọrọ ọchịchị na-eji zi ya achụnta vootu ma oge ntuliaka ọbụla ruo. N'ime akụkọ, anyị ga-atụle ịkwụ ụgwọọnwa si kwụrụ na steeti ise dị na mpaghaghara ọwụwanyanwụ. Abia Steeti Na Abia Steeti ụfọdụ ndị ọrụ bekee gwara BBC Igbo na gọọmentị gọvanọ Okezie Ikpeazu ejighi ha ụgwọọnwa. Ọ bụrụ na ị biara Aba n’afọ 2014, ị ga-amata ịhe ndị anyị rụọla- Ikpeazu Onye nke na-arụ n'otu Mịnịstrị nọ na 'State Secretariat' sị na a kwụọla ha ụgwọ n'ozuzu rute n'ọnwa Eprelu 2020 na oge eji. Na oge eji akwụ ha ụgwọ na-abụkarị n'ụbọchị iri abụọ na asatọ n'ọnwa ọbụla na a malitekwara ịgwụ ha ụgwọ opekatampe puku naịra iri atọ n'ọnwa Jenụwarị afọ a. Mana onye nke na-arụ n'ụlọọrụ mgbasaozi gọọmentị nwe sị na a naghị akwụzu ha ụgwọ ọnwa ka ọfọdụzie ego mgbakwụnye na-eso ya. Ebe onye nkuzi na Steeti ahụ sị na gọọmentị ji ndị nkuzi ụgwọọnwa site na Jenụwari rute na Ọktoba afọ 2019. Na ọ bụ n'ọnwa Nọvemba 2019 ka ha malitere riwe ụgwọọnwa rute na ọnwa Febụwarị 2020 na ha eribeghi nke ọnwa Maachị. Ọ gakwara n'ihu kwuo na enweghi ego mgbakwụnye maọbụ ụgwọ opekatampe a na-akwụ ndị nkuzi n'Abia Steeti. Otu onye ọrụ ahụike sị na e ji ha ụgwọ ọnwa iri na anọ, na ọ ka bụ n'ọnwa Eprelụ 2020 ka a kwụrụ ha ụgwọ ọnwa Febụwarị 2019. BBC Igbo kpọtụrụ odeakwụkwọ gọọmentị Abia Steeti bụ Onyebuchi Ememanka, ọ sị na gọọmentị ejighi ndị ọrụ mịnịstrị ụgwọ. Kama na ọ bụ ụfọdụ ngalaba 'parastatals' dịka ahụike, ndị nkuzi bụ ndị e ji ụgwọ bụkwa nke ha na-agba mbọ ịkwụchapụ. Ọ sị na gọvanọ Ikpeazu nwere atụmatụ ime nke a mana nsogbu ọrịa coronavirus emetụtala ya. Ememanka kwere nkwa na oge na-adịghị anya na gọọmentị ga-akwụcha ụgwọ ndị a. Anambra Steeti Obiano meriri na ntuliaka ha mere n'afọ 2017 we bụrụkwa gọvanọ nke ugboro abụọ N'Anambra steeti, otu nwoke na-arụ na mịnịstrị na-ahụ maka ikpe sị na gọọmentị gọvanọ Willie Obiano na-akwụ ndị ọrụ bekee ụgwọ mgbe o kwesịrị. Ọ sị na ọ na-akwụkarị ha ụgwọ malite n'ụbọchị iri abụọ na ise nke ọnwa ọbụla ma ndị nkuzi ma ndị ọrụ bekee ọzọ. O kwuru na akwụọla ha ụgwọ rute n'ọnwa Eprelụ nke afọ 2020, na nke a mere ụfọdụ ndị ọrụ bekee ụfọdụ ji akpọ ya 'Alert Governor'. N'otu aka ahụ kọmishịọna mgbasaozi bụ Don Adenuba gwara BBC Igbo na o nweghi onye ọrụ bekee ọbụla e ji ụgwọ n'Anambra Steeti. Ọ sị na gọọmentị ha kwụrụ ụgwọ n'ụbọchị iri abụọ na isii nke ọnwa Eprelụ afọ 2020. Ebonyi Steeti Otu onye na-arụ na mahadum Ebonyi Steeti gwara BBC Igbo na gọvanọ Dave Umahi ejighi ha ụgwọ ọnwa ọbụla. Na ọ kwụrụ ha ụgwọ ọnwa Eprelụ n'ime izuụka mbụ a banyere n'ọnwa ahụ. O kwuru na ọ bụ etu ka ọ dị n'ebe ndị ọrụ bekee niile n'Ebonyi Steeti nọ. IPOB: A taghịm Nnamdi Kanu ụta Mana ọ sị na nsogbu ha nwere bụ na ọ naghị ebulie ha n'ọkwa ọrụ ma oge ya ruo. Na kamgbe gọvanọ Umahi banyere n'ọchịchị na ọ na-aghị ebuli ndị ọrụ n'ọkwa. Kọmishịọna mgbasaozi n'Ebonyi Steeti bụ Uchenna Orji gwara BBC Igbo na gọọmentị ha ejighi ndị ọrụ ụgwọ kamgbe afọ 2015 rute ugbua. Ọ sị na ha kwụrụ ndị ọrụ ụgwọ ọnwa Eprelụ n'ụbọchị mbụ nke ọnwa Eprelụ iji nyere ha aka maka ọrịa coronavirus. N'ajụjụ ebulighi ndị ọrụ n'ọkwa, ọ sị na ha na-ebuli ndị ọrụ n'ọkwa maọbụrụ na onye ahụ tozuoke site n'ọzụzụ na ole gọọmentị na-enye ha. Orji sị anaghị anọgide bulie mmadụ n'ọkwa mgbe ohere na-adịghị maọbụ mgbe onye ahụ na-etozughi etozu. Enugwu Steeti Otu nwaanyị na-arụ na mịnịstrị na-ahụ maka njem n'Enugwu Steeti mere ka BBC Igbo mata na gọvanọ Ifeanyi Ugwuanyi ejighi ndị ọrụ bekee ụgwọ. Ọ sị na ọ na-akwụ ha ụgwọ n'ụbọchị iri abụọ na atọ nke ọnwa ọbụla, na ọ malitere ịkwụ ha ụgwọ opekatampe n'ọnwa Jenụwarị afọ a. O kwuru na ọ na-akwụ ha ụgwọ n'ozuzu oke ma na-agbakwụnye ya nke ọnwa a kpọrọ 13th month na ngwụcha afọ. Mana otu onye ọzọ sị na gọvanọ Ugwuanyị na-aghị akwụzu ha ego ole o kwesịrị ịkwụ ha. Kọmishịọna mgbasaozi n'Enugwu steetị bụ Chidi Aroh sị na ha gọvanọ Ugwuanyị ejighi ndị ọrụ bekee ụgwọ ọbụla Ọ sị ha na-akwụ ndị ọrụ ụgwọ kwa ụbọchị iri abụọ na atọ nke ọnwa ọbụla ma kwụọ kwa ya n'uju, tinyekwara ụgwọ opekatampe ọhụrụ. Imo Steeti Otu nwaanyị ọrụ bekee n'Imo Steetị sị na gọọmentị Hope Uzodinma ji ndị ọrụ bekee ụgwọọnwa ole na ole. Ọ sị na ngalaba ọrụ ya bụ 'parastatals' mgbasaozi na kamgbe Jenụwarị gọvanọ Uzodinma banyere ọchịchị na ọ kwụbeghi ụgwọ ọbụla. Mana ọ sị na ụfọdụ ndị ọrụ mịnịstrị anatala ebe ụfọdụ ndị anatabeghi, na nke a kwụrụ akwụ anaghị ezu ezu. O kwuru na iri ụgwọ ọnwa n'Imo Steeti enweghi usoro, ụfọdụ rie ndị ọzọ agbara ọnụ. Mgbe BBC Igbo kpọtụrụ odeakwụkwọ mgbasaozi gọvanọ Uzodinma bụ ọ sị ka anyị kpọghachị ka o tinye ọnụ n'okwu ahụ. Oge anyị mechara kpọhachị ya, ọ zaghị ekwentị ya mana anyị ka na-agba mbọ inwete ha. Akụkọ ga-amasị gị: