title: Fiolm ùr mu Bhan-Aimeirigeanach a rinn a dachaigh sna h-eileanan
summary: Tha am fiolm a' cleachdadh dhealbhan a thog Mairead Fay Sheathach a bha air a beò-ghlacadh leis a' Ghàidhlig agus dualchas na Gàidhealtachd agus nan Eilean.
text: Bidh am fiolm air a bheil an tiotal Solas a' cuimhneachadh air a beatha agus obair mar thè dhen chiad luchd-togail dhealbhan agus tè-fhiolmaidh san t-saoghal agus bi e ri fhaicinn son a' chiad turas air an ath mhìos. Bhàsaich Mairead Fay Sheathach ann an 2004 aig aois 101. Bhuineadh i do Phennsylvania anns na Stàitean Aonaichte ach chaill i a pàrantan nuair a bha i gu math òg. Nuair a bha i na deugaire, chuir a càirdean a dh'Alba i, an dùthaich às an tàinig a sinnsearan, gu sgoil Naoimh Brìghde ann am Baile Eilidh ann an Earra-Ghàidheal. 'S ann aig cuirm sgoile a chuala i, tha e coltach, a'Ghàidhlig airson a'chiad turas - òran air a ghabhail le Marjory Cheanadach Fhriseal, seinneadair Albannach agus tè a bha a' cruinneachadh òrain thraidiseanta bho na h-eileanan. A-rèir Urras Nàiseanta na h-Alba 's e seo a bhrosnaich an ùidh mhòr aice ann an cultar nan Gàidheal. Eadar 1925 agus 1935 rinn i a dachaigh ann an Gleann Dail bho Thuath ann an Uibhist a Deas far an do chlàir i dòigh-beatha nan daoine air fiolm agus ann an dealbhan. Phòs i an Dtr Iain Latharna Caimbeul, fear-cruinneachaidh dualchas na Gàidhlig, agus cheannaich iad Eilean Chanaigh ann an 1938. Eadar an dithis aca, chruthaich iad tasglann de chultar na Gàidhlig agus nan Gàidheal aig Taigh Chanaigh. Bhàsaich Caimbeul, a bhuinneadh do dh'Earra-Ghàidheal, ann an 1996. Bha e fhèin agus a bhean air an t-eilean a thoirt do dh'Urras Nàiseanta na h-Alba beagan bhliadhnaichean ron sin. Chaidh an cruinneachadh de na fiolmaichean aig Mairead Fay Sheathach a chur ann an cruth didseatach leis an urras mar dhòigh a ghlèidheadh. Tha Fiona NicCoinnich, neach-tasgaidh Taigh Chanaigh, air fiolmaichean nach fhacas gu poblach riamh a lorg, nam measg a'chiad phlèana a' laighe air an Traigh Mhòr ann am Barraigh ann an 1936. Tha stuth bho dhà phrògram a'BhBC a rinn i sna caogadan cuideachd san fhiolm, agus tha cuideachd fuaimean ann bho chlàraidhean a rinn an duine aice anns na h-Eileanan anns na tricheadan agus na ceathradan. Bidh cothrom aig a'phoball am fiolm fhaicinn aison a'chiad turas air 3mh den Chèitean ann an Uibhist a Deas nuair a bhios an fhèis Moladh Uibhist a'dol. Gaol aig Mairead Fay Sheathach air Uibhist Thuirt Fiona NicCoinnich: "Tha mi air mo dhòigh glan gun deach againn air an obair ghrinn seo a dhèanamh, airson sealltainn obair a rinn boireannach air leth aig an robh an lèirsinn fianais mu dhòigh-beatha a bh'ann uair aig daoine an Alba a ghlèidheadh. "Tha e ceart gur ann sa choimhearsnachd a chuir fàilte air Mairead agus a bha cho fialaidh dhith a thèid am fiolm fhaicinn an toiseach. "Bhiodh Mairead ag ràdh gur ann an Uibhist as motha a bha gaol aig daoine oirre agus tha sinn an dòchas gum bi sin follaiseach san fhiolm. Thug Caidreachas nan Stàitean Aonaichte aig Urras Nàiseanta na h-Alba taic-airgid seachad airson maoineachadh an fhiolm.