title: Cleachd i no caill i
summary: Mhol am ball-pàrlamaid Albannach Ceit Fhoirbeis gum biodh daoine a' cleachdadh na Gàidhlig anns gach suidheachadh is urrainn dhaibh airson dìon a chur air a' chànan.
text: Thuirt i gun robh e an urra ri na Gàidheil dèanamh cinnteach gum bi buidhnean a' toirt sheirbheisean dhaibh sa Ghàidhlig, nuair a tha iad a' cur a leithid phlanaichean Gàidhlig an sàs. Bha i a' bruidhinn às dèidh mar a chaidh rannsachadh ùr fhoillseachadh anns an leabhar 'The Gaelic Crisis in the Vernacular Community: A comprehensive sociolinguistic survey of Scottish Gaelic'. Taic "Chan e seo dìreach mu dheidhinn a bhith a' cur dìon air ar cultar, ar tuigsinn air ar cultar, no a bhith a' cuimhneachadh ar sinnsearan", thuirt i. "Tha seo mun ùine air thoiseach oirnn agus a' dèanamh cinnteach gu bheil an cànan seo beo agus air a cleachdadh airson iomadach bliadhna ri thighinn. "Tha tòrr bhuidhnean poblach ag ràdh gu bheil iad a' cur taic ris a' Ghàidhlig, ach chan eil sin a' ciallachadh gu bheil seirbheisean aca ann am meadhan na Gàidhlig 's tha sin a' ciallachadh ma tha luchd-labhairt na Gàidhlig airson bruidhinn ri cuideigin sa Ghàidhlig no a tha ag iarraidh seirbheis sa Ghàidhlig chan eil iad ga faighinn. "Bu chòir na buidhnean poblach gluasad air adhart bho dìreach ag ràdh gu bheil plana Gàidhlig aca no gu bheil iad a' cur taic ris a' Ghàidhlig. "Feumaidh iad foillseachadh gu bheil na seirbheisean sin anns a' Ghàidhlig agus ma thogras duine sam bith seirbheisean fhaighinn anns a' Ghàidhlig tha an taghadh sin aca. "Ach chan eil e gu diofar ma tha seirbheisean Gàidhlig ann mura h-eil daoine gan cleachdadh. Modh "Ma tha sinn airson's gum bi a' Ghàidhlig againn ann an 10 bliadhna, feumaidh daoine dèanamh cinnteach gu bheil iad ga cleachdadh" thuirt i. Mhol Ms Fhoirbeis nach bu chòir daoine a bhith ro mhodhail, 's gum bu chòir dhaibh a bhith nas misneachail ann a bhith a' cleachdadh a' chànain anns gach suidheachadh. Dh'iarr i gum bi barrachd miann aig buidhnean poblach is prìobhaiteach a' Ghàidhlig a chur aig àrd-ìre 's chan e a bhith ga cleachdadh mar thòcanas. Thuirt Ceannard Comunn na Gàidhlig Dòmhnall MacNeìll gu bheil tòcanas ann a cuid de bhuidhnean ach gum bu chòir a sheachnadh leis nach eil e susbainteach dhan neach a tha a' dèiligeadh ris a' bhuidhinn ach cuideachd bheireadh e air a' bhuidhinn smaoineachadh dè dha rìreabh a tha plana-cànain a' ciallachadh agus dè tha e a' ciallachadh a bhith an sàs le coimhearsnachd na Gàidhlig. Togarrach Chuir an comhairliche Sgitheanach, Calum Rothach fàilte air molaidhean a' bhuill-pàrlmaid 's e ag ràdh: "Uaireanan 's e là bagarrach a bheir air adhart an obair togarrach. "Tha mise a' smaointinn gur e Comhairle na Gàidhealtachd as motha a tha a' fastadh luchd na Gàidhlig, tha sin na rud nach eil sinn a' cur gu feum aig an ìre-sa. "Tha rudan ann a ghabhas dèanamh nach biodh uabhasach cosgail agus luchd-obrach na Gàidhlig aig a' Chomhairle, saoilidh mi gum biodh iad deònach a' Ghàidhlig aca a chleachdadh", thuirt e.